Türkiye’nin ev sahipliğinde Ankara‘da gerçekleştirilen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 13. Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi’nin ardından Ankara Bildirisi yayımlandı. Bildiride ulaşım koridorlarının güçlendirilmesi, savunma sanayii ile siber güvenlik konularında iş birliğinin artırılması, Kıbrıs Türk halkının eşit haklarının desteklenmesi ve ortak Türk alfabesi çalışmalarının ilerletilmesine dair önemli maddeler yer aldı. Üye ülkelerin havalimanlarında vatandaşlar için özel yolcu şeritleri oluşturulması olanağının araştırılması da dikkate değer unsurlar arasında bulunuyor.
TÜRK DÜNYASININ LİDERLERİ ANKARA’DA BULUŞTU
Türk Devletleri Teşkilatı 13. Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi, “Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik” teması altında Türkiye’de yapıldı.
Zirve çerçevesinde Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov, Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov ve TDT Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde ağırlandı.
Zirvenin ardından yayımlanan Ankara Bildirisi’nde, Türk devletlerinin egemenlik, bağımsızlık, toprak bütünlüğü ile uluslararası sınırların dokunulmazlığı ve iç işlerine müdahale etmeme ilkelerine bağlılıkları bir kez daha vurgulandı.
Teşkilatın dönem başkanlığını Azerbaycan’dan devralan Türkiye’nin bu görevi bir sonraki zirveye kadar sürdüreceği bildirildi.
TÜRK DEVLETLERİNİN VATANDAŞLARINA HAVALİMANLARINDA ÖZEL ŞERİT
Bildiride dikkat çeken unsurlardan biri üye devletler arasındaki seyahatlerin kolaylaştırılmasına yönelik düzenlemeler oldu.
Bu kapsamda üye ülkelerin havalimanlarında vatandaşlar için özel yolcu şeritleri oluşturulması imkanının incelenmesi kararlaştırıldı.
Ayrıca sınır geçişleri ile limanlarda bürokratik işlemlerin azaltılması ve elektronik taşıma belgesi sistemi e-CMR’nın yaygınlaştırılması konusunda iş birliğinin artırılması gerektiği ifade edildi.
ZENGEZUR KORİDORU VE DEMİRYOLU PROJELERİNE DESTEK
Ankara Bildirisi’nde Türk dünyasının Doğu ile Batı arasındaki stratejik konumuna vurgu yapılarak Hazar Geçişli Uluslararası Doğu-Batı Orta Koridoru’nun güçlendirilmesi gerektiği belirtildi.
Liderler Bakü-Tiflis-Kars demiryolu hattının tam kapasiteyle işletilmesini, Zengezur Koridoru ile Çin-Kırgızistan-Özbekistan demiryolu projelerinin hayata geçirilmesini ve bu güzergahların Orta Koridor’a entegrasyonunu desteklediklerini açıkladılar.
Azerbaycan ile Kazakistan arasında 15 Ekim 2026’da imzalanan Orta Koridor İşbirliği Anlaşması’na diğer üye devletlerin de katılımı için davette bulunuldu.
Orta ve Güney Asya arasında bağlantı kuracak olan Trans-Afgan Demiryolu projesinin bölgesel ticaretteki önemine değinilirken TDT Ulaşım Koridorları Stratejisi’nin hazırlanmasının teşvik edilmesi gerektiği ifade edildi.
TÜRKİYE’DE SAVUNMA SANAYİİ KOLEJİ KURULMASI GÜNDEMDE
Zirvede güvenlik ile savunma alanındaki iş birliği konuları da ele alındı.
Bildiride terörizm, ayrılıkçılık, aşırıcılık gibi tehditlerle uyuşturucu ve silah kaçakçılığına karşı ortak mücadele yürütülmesinin vurgusu yapıldı.
Türkiye’nin ev sahipliğinde bir “TDT Savunma Sanayii Koleji” programının kurulması önerisi gündeme getirildi.
Siber güvenlik alanında ise Siber Güvenlik ve Siber İşbirliği Mutabakat Zaptı’nın imzalanması ve TDT Siber Güvenlik Konseyi’nin faaliyete geçirilmesine yönelik çalışmaların hızlandırılması istendi.
KIBRIS TÜRK HALKININ EŞİT HAKLARINA DESTEK
Liderler Kıbrıs meselesinin sahadaki gerçekler temelinde müzakere edilmiş ve karşılıklı mutabakata dayalı bir şekilde çözülmesi gerektiğini belirttiler.
Ankara Bildirisi’nde Kıbrıs Türk halkının eşit haklarına verilen desteğin tekrar vurgulandığı kaydedildi.
Gazze’deki insani durum üzerinde durulan bildiride Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 2803 sayılı kararının eksiksiz uygulanması çağrısı yapıldı. Filistin meselesinde ise 1967 sınırları temelinde iki devletli çözümün gerekliliği ifade edildi.
Suriye’nin toprak bütünlüğüne destek verilirken Afganistan’daki insani durumun da yakından takip edileceği belirtildi.
ENERJİ KORİDORLARI VE KRİTİK MİNERALLERDE İŞ BİRLiĞi
Enerji alanında Bakü-Tiflis-Ceyhan ve Güney Gaz Koridoru projelerinin stratejik önemine dikkat çekildi.
Liderler Orta Asya-Azerbaycan Yeşil Enerji Koridoru ile Hazar-Karadeniz-Avrupa enerji hatlarına destek verdiklerini açıkladılar.
Nükleer enerjinin barışçıl amaçlarla kullanımı ve kritik mineraller konusunda yeni ortaklık fırsatlarının araştırılması da bildiride yer aldı.
TÜRK DEVLETLERİNİN ORTAK UYDUSUNUN ÜRETİMİ TAMAMLANDI
Uzay teknolojileri alanındaki iş birlikleri kapsamında geliştirilen 12U boyutundaki “TDT-SAT” küpsatellitinin üretiminin tamamlandığı duyuruldu.
Bu gelişme, Türk devletlerinin teknoloji ve uzay alanındaki ortak projeleri içinde önemli bir yer tuttu.
ORTAK TÜRK ALFABESİ İÇİN ÇALIŞMALAR SÜRECEK
Ankara Bildirisi’nde kültürel ve akademik iş birliğine geniş yer verildi. Türk Akademisi tarafından yürütülen Ortak Türk Alfabesi, Ortak Tarih ve Ortak Terminoloji çalışmaları olumlu karşılandı.
Ayrıca “Türk Dünyası Yükseköğretim Alanı” kurulmasına yönelik girişim de bildiride yer aldı.
Üye devletlerin TDT nezdinde kalıcı temsilcilikler oluşturmasına yönelik çalışmaların devam edeceği belirtilerek teşkilatın Birleşmiş Milletler Genel Kurulu ile İslam İşbirliği Teşkilatı nezdinde gözlemci statüsü kazanması amacıyla diplomatik girişimlerde bulunulacağı ifade edildi.
2027 ZİRVE ADRESI ÖZBEKİSTAN OLDU
Bildiride 2027 yılında düzenlenmesi planlanan 14. TDT Zirvesi’nin Özbekistan’da yapılacağı kararlaştırıldı. Aynı yıl gerçekleştirilecek Gayriresmî Zirve’nin ise Kırgızistan’da yapılacağı duyuruldu.
Öte yandan TDT Genel Sekreterliği görevini yürüten Kubanıçbek Ömüraliyev’in ardından bu görevi yeni dönemde Mirvokhid Azimov’un üstleneceği açıklandı.
